Бутират жана анын туунду формаларын кошо алганда, кыска чынжырлуу май кислоталары аквакультура диеталарындагы өсүмдүктөн алынган ингредиенттердин потенциалдуу терс таасирин жокко чыгаруу же азайтуу үчүн тамак-аш кошулмалары катары колдонулуп келет жана сүт эмүүчүлөр менен малдын физиологиялык жана ден соолугун чыңдоочу көптөгөн жакшы далилденген таасирлерге ээ. Май кислотасынын туундусу болгон трибутирин ферма жаныбарларынын рационунда кошумча катары бааланып, бир нече түрлөрдө келечектүү натыйжаларга жетишкен. Балыктарда жана рак сымалдууларда трибутиринди тамак-ашка кошуу жакында эле пайда болгон жана аз изилденген, бирок жыйынтыктар анын суу жаныбарлары үчүн абдан пайдалуу болушу мүмкүн экенин көрсөтүп турат. Бул өзгөчө жырткыч түрлөр үчүн маанилүү, алардын рационун тармактын экологиялык жана экономикалык туруктуулугун жогорулатуу үчүн балык унунун курамын азайтууга оптималдаштыруу керек. Бул эмгек трибутиринди мүнөздөйт жана аны суу түрлөрү үчүн тоюттарда май кислотасынын тамак-аш булагы катары колдонуунун негизги натыйжаларын көрсөтөт. Негизги көңүл аквакультура түрлөрүнө жана тоют кошулмасы катары трибутириндин өсүмдүк негизиндеги акватокойлорду оптималдаштырууга кандайча салым кошо аларына бурулат.
2. Глицерил бутират
Май кислотасы жагымсыз жытка ээ жана оңой эле учуп кетет, ал эми жаныбарлар жегенден кийин ичегинин арткы бөлүгүнө жетүү кыйын, ошондуктан аны өндүрүштө түздөн-түз колдонууга болбойт. Глицерил бутираты - май кислотасы менен глицериндин майлуу продуктусу. Май кислотасы жана глицерин коваленттик байланыштар менен байланышкан. Алар рН 1-7 ден 230 ℃ чейин туруктуу. Жаныбарлар жегенден кийин, глицерил бутираты ашказанда ажырабайт, тескерисинче, уйку безинин липазасынын таасири астында ичегиде май кислотасына жана глицеринге ажырап, май кислотасын жай бөлүп чыгарат. Тоют кошулмасы катары глицерил бутираты колдонууга ыңгайлуу, коопсуз, уулуу эмес жана өзгөчө даамга ээ. Ал май кислотасын суюктук катары кошуу кыйын жана жагымсыз жыттанат деген көйгөйдү чечип гана тим болбостон, түз колдонулганда май кислотасынын ичеги жолуна жетүү кыйынчылыгын да жеңилдетет. Ал май кислотасынын эң мыкты туундуларынын жана антигистаминдик продуктулардын бири деп эсептелет.
2.1 Глицерил трибутираты жана глицерил монобутираты
Трибутиринмай кислотасынын 3 молекуласынан жана глицериндин 1 молекуласынан турат. Трибутирин ичегиде май кислотасын уйку безинин липазасы аркылуу жай бөлүп чыгарат, анын бир бөлүгү ичегинин алдыңкы бөлүгүндө бөлүнүп чыгат, ал эми бир бөлүгү ичегинин арткы бөлүгүнө жетип, роль ойной алат; Монобутир кислотасынын глицериди гидрофилдик жана липофилдик касиеттерге ээ болгон глицериндин биринчи жерине (Sn-1 жери) байланышкан май кислотасынын бир молекуласынан пайда болот. Ал тамак сиңирүү ширеси менен ичегинин арткы учуна жете алат. Май кислотасынын бир бөлүгү уйку безинин липазасы тарабынан бөлүнүп чыгат, ал эми бир бөлүгү түздөн-түз ичегинин эпителий клеткалары тарабынан сиңет. Ал ичегинин былжырлуу клеткаларында май кислотасына жана глицеринге ажырап, ичегинин түкчөлөрүнүн өсүшүнө өбөлгө түзөт. Глицерил бутираты молекулярдык полярдуулукка жана полярдуулукка ээ, ал негизги патогендик бактериялардын гидрофилдик же липофилдик клетка дубалынын мембранасына натыйжалуу кирип, бактериялык клеткаларга кирип, клетканын түзүлүшүн бузуп, зыяндуу бактерияларды өлтүрө алат. Монобутир кислотасынын глицериди грам-оң жана грам-терс бактерияларга күчтүү антибактериалдык таасирге ээ жана жакшыраак антибактериалдык таасирге ээ.
2.2 Глицерил бутиратын суу продукцияларында колдонуу
Глицерил бутират, май кислотасынын туундусу катары, ичегидеги уйку безинин липазасынын таасири астында май кислотасын натыйжалуу бөлүп чыгара алат жана жытсыз, туруктуу, коопсуз жана калдыксыз. Ал антибиотиктерге эң жакшы альтернативалардын бири жана аквакультурада кеңири колдонулат. Чжай Цюлин ж.б. тоютка 100-150 мг/кг трибутилглицерин эфири кошулганда, салмак кошуу ылдамдыгын, өсүү ылдамдыгын, ар кандай тамак сиңирүүчү ферменттердин активдүүлүгүн жана 100 мг/кг трибутилглицерин эфирин кошуудан мурун жана андан кийин ичеги түкчөлөрүнүн бийиктигин бир кыйла жогорулатса болорун көрсөтүшкөн; Тан Цифэн жана башка изилдөөчүлөр тоютка 1,5 г/кг трибутилглицерин эфирин кошуу Пеней ваннамейдин өсүү көрсөткүчтөрүн бир кыйла жакшыртып, ичегидеги патогендик вибриондордун санын бир кыйла азайта аларын аныкташкан; Цзян Иньин ж.б. тоютка 1 г/кг трибутилглицерид кошуу аллогиненетикалык крест карптын салмак кошуу ылдамдыгын бир кыйла жогорулатып, тоют коэффициентин төмөндөтүп, боордун панкреасындагы супероксиддисмутазанын (SOD) активдүүлүгүн жогорулата алары аныкталган; Айрым изилдөөлөр көрсөткөндөй, 1000 мг/кг кошуутрибутил глицеридДиетага кошуп колдонуу Цзянь карпынын ичеги супероксид дисмутазасынын (SOD) активдүүлүгүн бир кыйла жогорулатат.
Жарыяланган убактысы: 2023-жылдын 5-январы
